Vòng gỗ được chọn vì lý do khác với vòng đá: không phải màu sắc theo ngũ hành, mà là mùi, vân và cảm giác khi đeo lâu. Ba loại được hỏi nhiều nhất là trầm hương, hoàng đàn và sưa — và chúng khác nhau đủ nhiều để không thể thay thế cho nhau.
Vòng trầm hương
Đặc điểm quyết định là mùi. Hạt trầm chứa nhựa, và hơi ấm của da tay làm nhựa toả hương nhẹ suốt ngày. Càng nhiều nhựa thì hạt càng nặng, vân càng đậm và mùi càng bền.
Vân trầm chạy theo thớ gỗ, đậm nhạt không đều — đó là dấu của nhựa tích tụ tự nhiên. Hạt có màu nâu đen đều tăm tắp thường là gỗ tẩm.
- Phù hợp khi: bạn muốn một món đeo có mùi, đeo hằng ngày, và coi mùi là giá trị chính.
- Cần biết: mùi nhạt dần nếu vòng tiếp xúc nhiều với nước và xà phòng. Lau khô sau khi rửa tay.
- Cẩn thận với: hàng tẩm dầu thơm — thơm gắt ngay khi mở túi, mùi phẳng, và bay hết sau vài tuần.
Vòng hoàng đàn
Hoàng đàn cũng là gỗ có mùi, nhưng mùi khác hẳn trầm: thanh hơn, ngọt hơn, gần với mùi gỗ tùng và tinh dầu hơn là mùi nhựa. Gỗ có màu vàng nâu, thớ mịn, và nổi tiếng vì mùi giữ được rất lâu — kể cả trên gỗ đã khai thác từ lâu.
Hoàng đàn Việt Nam là loài quý và bị khai thác cạn, nên hàng thật khan và giá cao; phần lớn hàng gọi là hoàng đàn trên thị trường phổ thông là loại gỗ khác có mùi tương tự hoặc gỗ tẩm tinh dầu hoàng đàn.
- Phù hợp khi: bạn thích mùi gỗ thanh, tỉnh táo, không nồng như trầm.
- Cần biết: mùi thật đến từ tinh dầu trong thớ gỗ, nên chà nhẹ bề mặt sẽ thấy mùi rõ lên; gỗ tẩm thì chà không lên mùi mới.
Vòng gỗ sưa
Sưa được tìm không phải vì mùi mà vì vân và độ bền. Gỗ nặng, thớ rất chặt, vân xoắn đẹp, đánh bóng lên có độ trong như có lớp dầu bên trong. Đây là loại gỗ được định giá theo khối lượng và theo vân, giống cách định giá gỗ quý làm đồ nội thất hơn là cách định giá vật phẩm có mùi.
Sưa đỏ là loài nằm trong danh mục thực vật rừng nguy cấp cần bảo vệ, việc khai thác và mua bán chịu quản lý của pháp luật. Với người mua, điều đó có nghĩa: hãy hỏi nguồn gốc và giấy tờ, và nghi ngờ mọi mức giá quá thấp.
- Phù hợp khi: bạn coi vòng là một món đồ gỗ đẹp và bền, không cần mùi.
- Cần biết: đây là nhóm có tỷ lệ hàng giả và hàng nhầm loài cao nhất trong ba loại, vì tên "sưa" được dùng rất rộng.
So sánh nhanh
| Trầm hương | Hoàng đàn | Sưa | |
|---|---|---|---|
| Giá trị chính | Mùi nhựa, vân dầu | Mùi tinh dầu thanh | Vân và độ chặt của gỗ |
| Mùi khi đeo | Rõ, ấm lên theo da | Rõ, thanh và mát | Rất nhẹ hoặc không |
| Màu | Nâu đến nâu đen, vân không đều | Vàng nâu, thớ mịn | Nâu đỏ, vân xoắn |
| Trọng lượng cảm nhận | Nặng nếu nhiều nhựa | Trung bình | Nặng |
| Rủi ro mua sai | Gỗ tẩm dầu thơm | Gỗ khác tẩm tinh dầu | Nhầm loài, thiếu giấy tờ |
Ba phép thử dùng cho cả ba loại
Chà nhẹ rồi ngửi
Mùi thật nằm trong thớ gỗ. Chà nhẹ hạt vào lòng bàn tay cho ấm rồi ngửi: gỗ có mùi thật sẽ lên mùi rõ hơn. Gỗ tẩm bề mặt thì chà xong mùi nhạt đi, vì lớp tẩm bị mài mất.
Xem lỗ khoan
Lỗ khoan là chỗ duy nhất thấy được ruột hạt mà không phá hạt. Gỗ thật có màu và vân liên tục từ ngoài vào trong. Gỗ nhuộm hoặc tẩm thường đậm ngoài, nhạt trong.
Cân bằng tay
Với trầm, nặng là dấu hiệu tốt (nhiều nhựa). Với sưa, nặng là bình thường. Với hoàng đàn, nặng bất thường lại là dấu hiệu đáng ngờ — có thể đã tẩm để tăng khối lượng.
Chọn theo nhu cầu, không theo tên
Cả ba loại đều có hàng tốt và hàng dở ở mọi mức giá, nên tên loại gỗ không nói được nhiều bằng chất lượng của chính món hàng trước mặt bạn. Nếu bạn muốn mùi để đeo hằng ngày, trầm hoặc hoàng đàn. Nếu bạn muốn một món gỗ đẹp và bền, sưa. Nếu chưa rõ, hãy cầm thử cả ba trước khi quyết.
Về cỡ vòng và cách đo cổ tay, xem phần cuối bài chọn đá theo ngũ hành.
