Nhiều người mua tranh dân gian theo hình mà không để ý dòng tranh. Nhưng chính giấy, màu và cách in mới quyết định tranh nhìn thế nào trên tường nhà bạn và giữ được bao lâu.
1. Đông Hồ: ván khắc, giấy điệp, màu tự nhiên
Dòng tranh gắn với làng Đông Hồ ở Bắc Ninh, in bằng ván khắc gỗ, mỗi màu một ván. Nền là giấy dó quét điệp — vỏ điệp nghiền tạo lớp lấp lánh rất đặc trưng khi nhìn nghiêng.
Màu truyền thống lấy từ nguyên liệu tự nhiên, nên sắc thường ấm và trầm hơn phẩm công nghiệp. Đề tài quen thuộc là đàn lợn, gà, hứng dừa, đám cưới chuột, tranh chúc tụng ngày Tết.
2. Hàng Trống: in nét rồi tô màu bằng tay
Gắn với vùng Hàng Trống ở Hà Nội, kỹ thuật đặc trưng là in nét đen bằng ván khắc rồi tô màu bằng tay, thường vờn chuyển độ đậm nhạt. Vì thế tranh có độ mềm và chiều sâu khác Đông Hồ.
Dòng này mạnh về tranh thờ và tranh trang trí khổ dọc, hình tượng thường trang nghiêm và nhiều chi tiết hơn.
3. Kim Hoàng: nền giấy đỏ đặc trưng
Tranh Kim Hoàng, gắn với vùng Hoài Đức, Hà Nội, hay được nhắc tới với nền giấy đỏ hồng điều nên còn gọi là “tranh đỏ”. Nét in đặt trên nền màu mạnh tạo cảm giác rực và ấm, rất hợp không khí Tết.
Dòng này từng mai một và những năm gần đây được phục hồi, nên khi mua bạn nên hỏi rõ đây là tranh làm theo lối truyền thống hay bản in lại.
4. Chọn tranh cho nhà mình
Ba câu hỏi thực tế: tường nhà bạn sáng hay tối, treo ở nơi có nắng trực tiếp không, và bạn muốn không khí ấm rực hay trầm tĩnh. Nền điệp và nền đỏ ứng xử với ánh sáng rất khác nhau.
Hỏi người bán về chất liệu giấy, loại màu, và luôn đóng khung có kính chống tia UV nếu treo nơi nhiều sáng. Giấy dó bền nhưng màu tự nhiên thì sợ nắng.
Tranh dân gian không chỉ là hình vẽ: giấy và màu cũng là một phần của câu chuyện.
