Đồ thủ công Việt trải rộng từ đồ dùng hằng ngày tới tác phẩm trưng bày. Nắm đặc tính của bốn chất liệu phổ biến nhất là đủ để bạn tự đánh giá phần lớn sản phẩm.
1. Sơn mài: đẹp nằm ở số lớp
Sơn mài truyền thống làm từ nhựa cây sơn, phủ nhiều lớp rồi mài, có thể gắn vỏ trứng, vàng hoặc bạc quỳ. Giá trị nằm ở số lớp và độ kỹ khi mài, không nằm ở độ bóng bề mặt.
Nhận biết hàng làm kỹ: bề mặt phẳng sâu, nhìn nghiêng thấy chiều, không có vệt sạn hay bọt. Bảo quản: tránh nắng trực tiếp và nơi quá khô hoặc quá ẩm, lau bằng khăn mềm khô.
2. Gốm: mỗi vùng một tính cách
Bát Tràng ở Hà Nội quen thuộc với men đa dạng và sản phẩm gia dụng; Chu Đậu ở Hải Dương gắn với dòng men trắng vẽ lam mang tính cổ điển; Phù Lãng ở Bắc Ninh nổi bật với men da lươn nâu ấm; Bàu Trúc của người Chăm ở Ninh Thuận làm hoàn toàn bằng tay, không bàn xoay và nung lộ thiên nên mỗi món một sắc.
Khi chọn, gõ nhẹ để nghe tiếng, kiểm tra đáy và miệng, xem men có rạn không mong muốn. Đồ có trang trí kim loại thì không dùng lò vi sóng.
3. Lụa: nhẹ, mát và cần tay giữ
Vạn Phúc ở Hà Đông và Nha Xá ở Hà Nam là hai tên quen thuộc của lụa tơ tằm. Lụa thật cầm mát, nhẹ, có độ rủ mềm và ánh chuyển màu theo góc nhìn.
Giặt tay bằng nước mát với dung dịch trung tính, không vắt xoắn, phơi trong bóng râm. Là ở nhiệt độ thấp qua một lớp khăn mỏng.
4. Tre và đan lát: bền nếu xử lý đúng
Đồ tre, nứa, cói, giang được đan thành rổ, khay, đèn, đồ trang trí; vùng Phú Vinh ở Hà Nội là một trong những nơi có truyền thống đan lát tinh xảo.
Điều quan trọng nhất là xử lý chống mối mọt và độ khô của nguyên liệu. Hỏi người bán về cách xử lý, và tránh để đồ tre ở nơi ẩm lâu ngày hoặc ngoài trời không che.
Hàng thủ công tốt luôn nói rõ mình làm từ gì — đó cũng là cách người làm tôn trọng người dùng.
