Trầm tốt vẫn có thể cho mùi khét, và nguyên nhân thường không phải miếng trầm mà là nhiệt. Nhựa trầm cần được làm bay hơi, không cần được đốt cháy. Hiểu một điều đó là hiểu gần hết chuyện xông trầm.
Nguyên tắc chung: bay hơi, không cháy
Hương của trầm đến từ các hợp chất trong nhựa. Ở nhiệt độ vừa phải, chúng bay hơi và toả ra mùi có nhiều lớp, chuyển dần theo thời gian. Ở nhiệt độ quá cao, chúng bị phân hủy — cùng với gỗ — và cho khói đen mùi khét.
Đó là lý do trầm miếng và nhang trầm dùng theo hai lối khác nhau, và lý do cùng một miếng trầm cho mùi hoàn toàn khác trên than so với trên bếp điện.
Xông bằng than
Cách cổ truyền: một viên than sạch đốt cho hồng, phủ một lớp tro mỏng, đặt miếng trầm hoặc mảnh trầm lên trên lớp tro đó.
Lớp tro là phần quan trọng nhất và cũng là phần bị bỏ qua nhiều nhất. Nó cách nhiệt, giữ cho trầm nhận nhiệt vừa đủ. Đặt trầm trực tiếp lên than hồng thì miếng trầm cháy chứ không toả hương — và bạn vừa mất một miếng đắt để đổi lấy khói khét.
- Dùng than không mùi. Than hoa sạch hoặc than không khói dành cho xông hương; tránh than tẩm hoá chất mồi lửa vì mùi hoá chất phủ lên mùi trầm.
- Đợi than qua hẳn giai đoạn bùng lửa, đến khi hồng đều và không còn khói của chính nó.
- Mảnh trầm nên nhỏ và mỏng. Mảnh dày ngoài cháy trong chưa kịp toả.
- Nếu thấy khói chuyển đen hoặc mùi gắt, nhấc trầm ra, thêm tro rồi đặt lại.
Ưu điểm của than là mùi có chiều sâu và chuyển rất đẹp. Nhược điểm là khó kiểm soát, cần trông, và không phù hợp với nhà có trẻ nhỏ hoặc phòng kín thiếu thông gió.
Xông bằng bếp điện
Bếp xông điện làm nóng một khay kim loại hoặc đá đến một nhiệt độ đặt trước. Đây là cách dễ nhất để có mùi ổn định.
- Bắt đầu ở mức thấp và tăng dần. Mùi bắt đầu rõ ở khoảng nhiệt tương đối thấp; đẩy cao ngay từ đầu thì mất lớp hương đầu và nhanh sang mùi cháy.
- Một mảnh nhỏ dùng được nhiều lần. Khi mùi nhạt, tăng nhẹ nhiệt thay vì đổi mảnh mới.
- Vệ sinh khay sau mỗi lần. Nhựa còn lại từ lần trước sẽ cháy ở lần sau và làm bẩn mùi.
Với người mới, đây là cách nên bắt đầu: bạn học được mùi thật của miếng trầm mình có, trước khi tập kiểm soát than.
Nhang trầm
Nhang là bột trầm nén cùng chất kết dính, đốt trực tiếp. Nó tiện nhất, giá dễ tiếp cận nhất, và dùng cho việc thắp hương thờ cúng thường ngày.
Điều cần biết: nhang có tăm (que tre ở giữa) và nhang không tăm. Que tre khi cháy góp mùi của chính nó, nên với nhang trầm loại tốt người ta thường làm không tăm để mùi trầm không bị lẫn.
Nhang cũng là nơi hàng pha nhiều nhất, vì bột thì không nhìn ra được gì. Dấu hiệu đáng chú ý: nhang trầm thật cho khói mảnh và tàn giữ hình, mùi dịu và không cay mắt; nhang pha nhiều hương liệu thơm gắt ngay và thường để lại cảm giác rát mũi.
Nếu thắp trong phòng nhỏ hoặc phòng có người lớn tuổi, hãy mở hé cửa. Khói nào cũng là khói, kể cả khói thơm.
Thác khói ngược
Nụ trầm có lỗ thông ở giữa, đặt trên đế thác. Khói nặng hơn không khí chảy xuống theo dòng thác trông rất đẹp — đây là điểm mạnh và cũng là toàn bộ mục đích của kiểu này.
Về mùi, thác khói ngược không hơn hai cách trên. Nụ được nén với chất kết dính và thường dùng nguyên liệu ở mức phổ thông, vì hàng cao cấp không ai đem nghiền. Coi nó là một vật trang trí có mùi thơm thì đúng hơn là một cách thưởng trầm.
Lưu ý: hiệu ứng thác chỉ chạy khi không khí trong phòng đứng lặng. Quạt hay điều hoà thổi ngang là mất hiệu ứng — không phải nụ lỗi.
Chọn cách nào
| Nhu cầu | Nên dùng |
|---|---|
| Thắp hương thờ cúng hằng ngày | Nhang trầm, ưu tiên loại không tăm |
| Mới bắt đầu, muốn biết mùi thật | Bếp điện, mảnh nhỏ, nhiệt thấp |
| Thưởng trầm, có thời gian ngồi | Than với lớp tro |
| Trang trí, làm quà nhìn đẹp | Thác khói ngược |
| Phòng nhỏ, kín, có trẻ nhỏ | Bếp điện hoặc tinh dầu, tránh khói |
Ba lỗi thường gặp
- Đặt trầm trực tiếp lên than. Lỗi tốn tiền nhất. Luôn có lớp tro ở giữa.
- Đặt nhiệt cao cho nhanh thơm. Nhiệt cao không làm mùi đậm hơn, chỉ làm mùi cháy sớm hơn.
- Xông trong phòng kín hoàn toàn. Mùi đọng lại thành nồng, và khói không có đường ra.
